Ramazan’da İtikaf Sünnetini İhya Kitapçığı

İtikaf Nedir? İtikaf Nasıl Olmalıdır?

İtikaf, lügat deyiminde bir şeye devam etmek manasındadır. Bir şeye devam eden kimseye de mutekif (itikafa giren) denir. Şeriatte ise itikaf: bir mescitte veya o hükümdeki bir yerde itikaf niyeti ile durmaktan ibarettir.

Aynı zamanda “Bir şeyden ayrılmamak, o şey üzere devam etmek” anlamına gelen itikâf; terim olarak şu manaya gelir: “Cemaatle namaz kılınan bir mescitte oruçlu olarak, ibadet amacıyla, belli bir zaman dilimi için kalmaya niyet ederek ibadet etmektir.”

Mübarek Ramazan ayının son on gününde itikâf; Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in terk etmediği müekked sünnetlerindendir. Bu uygulamasını vefat edinceye kadar da devam ettirmiştir. Hz. Ali (r.a.) bir rivayette şöyle demiştir: “Rasûlullah, (s.a.v.) Ramazan’ın son on gününde aile fertlerini ibadet etmeleri için uyandırırdı.” (Müslim)

Peygamber Efendimiz (sav) vefat edeceği yıl ise yirmi gün itikâf yapmıştır. Allah Rasulü (s.a.v.) itikâfa gireceği zaman Mescid-i Nebevî’de kendisine bir yer (çadır) hazırlar, orada hep ibadetle meşgul olur, zorunlu olmadıkça dışarıya çıkmazdı. (Buhari – Müslim)

Efendimiz (sav) İtikâfta iken; dünyevî işlerle meşgul olmaz, hanımlarıyla birlikte olmaz, toplumsal ilişkilerine bir müddet için ara verirdi. İtikâfa özellikle Ramazan’ın son on gününde girmesinin sebebi ise, Kadir gecesinin bu günlerin gecesinde olmasından dolayıdır. Aynı zaman da itikâf, insanı dünyevî meşgalelerden uzaklaştırıp daha fazla ibadete vesile olması yanında, genel anlamda hayatın anlamı üzerinde tefekkür etme imkânı da sağlar. İnsanların zaman zaman böyle derin tefekküre ihtiyacı vardır. İtikâf bu tefekkürü gerçekleştirmek için bir fırsat olarak kullanılabilir.

Hz. Aişe (r.anha.); Rasulullah (s.a.v.)’ın: “Kadir gecesini Ramazan’ın son on gününde araştırın” buyurduğunu aktarır. (Müslim) Bu gecenin Ramazan’ın 27. gecesi olması ise daha muhtemeldir. Bu yüzdendir ki son on günü tövbe ve ibadetle geçirmek Allah’ın rızasını kazanmak isteyen kullar için kaçınılmaz bir fırsattır. İtikaf sayesinde insanın maneviyatı yükselir, kalbi nurlanır, simasında kulluk nişanları parlar.

İtikâfa girmek isteyen bir mü’min bunu Ramazan’da yapabileceği gibi, Ramazan dışında da yapabilir. En az vakti hakkında ise mezheplerde çeşitli görüşler vardır. Hanefi mezhebinin meşhur imamlarından İmam Yusuf’a göre 1 gün, İmam Muhammed’e göre 1 saat, Malikî mezhebine göre 1 gün ve bir gece, Şafiilere göre ‘Subhanallah’ diyecek bir zamandan daha fazla durmaktır. Hanbelî mezhebine göre ise bir an durmaktır.

İtikaflar; vacib, müekked sünnet ve müstehab nevilerine ayrılır. Şöyle ki; Dil ile adak yapılan bir itikaf vaciptir. Ramazan ayının son on gününde itikâf müekked sünnettir. Başka bir zamanda ibadet niyeti ile bir mescidde bir müddet yapılan itikâf da müstehabtır.

İtikaf İle İlgili Hadisler

  • Kadir Gecesi’nin Ramazan’ın son on gününde olduğu ağırlık kazanınca, Allah Resûlü de itikâflarını bu günlerde yapmaya başladı. (Buhârî, İtikâf, 1)
  • “Resûlullah mescitte keçeden yapılmış küçük bir Türk çadırında itikâfa girerdi.” (Müslim, Sıyâm, 215; İbni Mâce, Sıyâm, 62)
  • Yine Hazret-i Ayşe anlatıyor: “Resûlullah Ramazan ayında ibâdet husûsunda diğer aylarda görülmeyen bir gayret içerisinde olurdu. Ramazan’ın son on gününde ise kendisini çok daha fazla ibâdete verirdi. Bu günlerde geceyi ihyâ eder, âilesini uyandırır ve izârını bağlardı. (Yâni ibâdet için hazırlıklarını tamamlar ve büyük bir azimle Hakk’a yönelirdi.)” (Buhârî, Fadlu Leyleti’l-Kadr, 5; Müslim, İtikâf, 8)

İtikafın Şartları

  1. İtikaf yapan, Müslüman, akıllı ve temiz bulunmalıdır. Onun için Müslüman olmayanın, delinin, cünübün, hayz ve nifastan temiz bulunmayanın itikafı caiz olmaz.
  2. İtikafa niyet edilmiş olmalıdır. Buna göre niyetsiz olarak yapılan bir itikaf geçerli değildir. Çünkü bunun bir ibadet olabilmesi niyete bağlıdır.
  3. İtikaf erkekler için mescidde bayanlar için ise evlerinde bir odada itikafta bulunurlar. Buralar onların haklarında bir mescid sayılır.
  4. Vacib olan itikâfda, itikâf yapan oruçlu bulunmalıdır. Bu halde orucun yanılarak bozulması itikafa zarar vermez. Diğer itikaflar için oruçlu bulunmak şart değildir.

İtikafa Dair Meseleler ve İtikafı Bozan Haller

  • İtikaf halinde olan bir kimsenin dini ve tabii ihtiyaçları için zaruri olarak bulunduğu yerden dışarı çıkması, itikafını bozmaz.
  • İtikafta bulunan kimsenin abdest ihtiyacını gidermek ve gusletmek için çıkması da tabii bir özür olduğundan itikafa zarar vermez.
  • Herhangi bir özür ve zaruri bir ihtiyaç olmaksızın itikaf yerinden çıkmak itikafı bozar.
  • Bayılmak itikafı bozar.
  • Vacib itikafta oruçlu bulunmak şarttır, ramazan ayında girilen itikaf müekked sünnet olduğu halde onda oruçlu bulunmak ramazan dolayısı iledir.

Ramazan’da İtikâf Sünnetini İhya Kitapçığı

İçindekiler

  • İtikâf İle ilgili Hadisler
  • İtikâf Nedir? İtikaf Nasıl Olmalıdır?
  • İtikâfın Şartları, İtikafa Dair Meseleler ve İtikafı Bozan Haller
  • İtikâfta Neler Yapılır, Neler Yapılmaz?
  • Arefe Günü Nedir, Ne Değildir?
  • Kadir Gecesine Özel Dua
  • İtikâfa Özel Manevi Gelişim Tablosu
  • İtikâf Köşesi Hazırlayalım

Kaynaklar: Büyük İslam İlmihali, Ömer Nasuhi Bilmen